Rwanda, een land met bijna 12 miljoen inwoners, telt op dit moment ongeveer 150.194 vluchtelingen en asielzoekers, waarvan 76% vrouwen en kinderen zijn. In Nyahibeke en Gihembe alleen tellen we al 27.404 vluchtelingen. Sharon Chikanya van Plan International Rwanda getuigt hoe adolescente meisjes in de Rwandese vluchtelingenkampen hun kritieke eigenschappen en middelen opbouwen in hun strijd om gelijkheid.

Onze collega Sharon Chikanya van Plan International Rwanda, maakte tijdens haar bezoek aan België in het kader van de Educaid Conference graag tijd vrij voor ons om haar ervaring te delen over het project ‘Empowering Girls for Equality’, die ze heeft geleid in de vluchtelingenkampen Nyahibeke en Gihembe. Dit project heeft als doel adolescente meisjes en jongens in vluchtelingenkampen kritieke eigenschappen en middelen te helpen opbouwen, zoals zelfvertrouwen en kennis zodat ze later op zelfstandige wijze in hun levensonderhoud kunnen voorzien. 

Sharon

"In 2014 werd een actieplan op poten gezet om een antwoord te bieden op het vluchtelingenproblematiek die zich voordeed in Rwanda. Kinderbescherming en seksueel en gender-gerelateerd geweld was de focus in zowat alle vluchtelingenkampen van Rwanda, omdat we merkten dat de problemen waar adolescente meisjes het vaakst mee geconfonteerd werden gerelateerd waren aan gender. Zo werden ze o.a. blootgesteld aan seksuele uitbuiting, transactionele seks, tienerzwangerschappen, ongewenste zwangerschappen en kregen ze daarnaast ook de rol opgelegd van kostwinner of verzorgster binnen de familie. Dit had tot gevolg dat meisjes in de meeste gevallen vroegtijdig hun schoolopleiding in de vluchtelingenkampen moesten afbreken en op termijn niet in hun levensonderhoud konden voorzien. Jammer genoeg is dit nog steeds het geval in de meeste kampen.

Workshop voor meisjes

 

Het was zeer opmerkelijk en confronterend hoe hoog de noden van adolescente meisjes lagen alsook de verschillende manieren waarop ze hieraan probeerden tegemoet te komen. Een van de manieren is bijvoorbeeld transactionele seks. Dit is echter niet omdat ze prostituees zijn of omdat ze dat willen, maar omdat ze werkelijke noden hebben. Daarnaast maakt ook de armoede die bestaat binnen de vluchtelingenfamilies het voor hen des te moeilijker om die noden in te vullen. Er wordt tenslotte ook van hen verwacht dat ze de rol opnemen van kostwinner of verzorgster binnen de familie. Dit is een taak die grote verantwoordelijkheden met zich meebrengt en één die niet zonder gevaar is. Zorg dragen voor hun jongere broers en zussen, ervoor zorgen dat er eten op tafel ligt, kuisen etc... al deze taken maken het voor meisjes zoveel moeilijker om naar school te gaan, huiswerk te doen en een behoorlijke opleiding te genieten. Hierdoor zijn ook heel wat meisjes genoodzaakt om hun opleiding vroegtijdig af te breken. Daarbovenop is de kans ook groot dat ze worden blootgesteld aan heel wat gevaren in het uitoefenen van hun rol van kostwinner of verzorgster binnen de familie.  Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer ze hout moeten verzamelen voor het kookvuur. Ze moeten daarvoor lange afstanden afleggen en zijn vaak ook slachtoffer van seksueel en gender-gerelateerd geweld zoals seksueel misbruik, verkrachting etc. in de heen- en terugweg.

Hoe Plan International adolescente meisjes en jongens ondersteunt in de vluchtelingenkampen

Om al deze uitdagingen te kunnen overwinnen helpt Plan International Rwanda de adolescente meisjes en jongens kritieke eigenschappen en middelen opbouwen zodat ze zichzelf kunnen beschermen tegen geweld en in hun levensonderhoud kunnen voorzien. We zorgen er o.a. voor dat meisjes toegang krijgen tot veilige ruimten ('safe spaces') die alleen toegankelijk zijn voor meisjes en waar ze psychosociale ondersteuning krijgen. Per veilige ruimte ('safe space') is er een vrouwelijke mentor die de meisjes in groep of, indien nodig, individueel begeleidt. Deze meisjes hebben heel wat doorstaan en voelen zich niet altijd comfortabel om over hun ervaringen te praten, zelfs niet met hun ouders. Om die reden willen we hen een ruimte aanbieden waarin ze zichzelf kunnen uitdrukken en waar ze ondersteund worden door zowel professionele begeleiders als hun leeftijdsgenoten. Naast persoonlijke ontwikkeling willen we hen ook kennis en levensvaardigheden bijbrengen, zoals basis financiële kennis, basis spaartechnieken en kennis rond seksuele en reproductieve gezondheid en rechten.Trainingen hierrond worden gegeven aan de hand van interactieve sessies, rollenspel, storytelling en video's. Gastsprekers worden ook uitgenodigd om hun ervaring te delen (experts rond bepaalde thema's of rolmodellen). Jongens zijn zeker welkom om sessies bij te wonen rond economische vaardigheden.  

Adolescente meisjes hebben nu meer vertrouwen om 'neen' te zeggen wanneer ze het gevoel hebben dat er iets niet juist aanvoelt voor hen.

Omdat we gendernormen en stereotypes willen doorbreken focussen we niet alleen op meisjes, maar ook op jongens tussen de leeftijd van 10 en 17 jaar zodat ook zij mee voor gendergelijkheid kunnen strijden en geweld tegen meisjes kunnen voorkomen. In het kader hiervan ontvangen jongens trainingen over gendergelijkheid zodat zij mee voor veranderingen kunnen zorgen. Het is belangrijk dat men beseft dat bepaalde normen zoals ‘jongens hoeven niet te koken omdat ze jongens zijn’, ‘jongens enkel mannelijke dingen moeten doen’, etc. niet stimulerend werken en zelfs schadelijk kunnen zijn. Je hoeft écht niet overheersend of machtig te zijn om een man te zijn. Daarom is het ook wezenlijk van belang dat we iedereen betrekken in dit proces als we effectief een stimulerende omgeving willen creëren voor meisjes en gender-gerelateerd geweld vermijden. Kinderen, ouders, gemeenschappen en lokale autoriteiten... door iedereen te betrekken in de strijd om gendergelijkheid helpen we ook iedereen zijn of haar rechten realiseren. 

Meisje leest document opgemaakt door Plan International

Mijn droom is dan ook om deze meisjes zelfstandig door het leven te zien gaan, dat ze zelf keuzes maken en niet afhankelijk zijn van mannen voor hun zelfvertrouwen of in levensonderhoud. Ze hebben zoveel potentieel om grote dingen te verwezenlijken en het begint bij geloven in zichzelf.

Ik kan niet beschrijven hoe gelukkig het mij maakt om deze meisjes te zien groeien in hun zelfvertrouwen en hun weerbaarheid. Zij hebben zoveel moeten doorstaan en toch slagen ze er nog steeds in om het hoofd hoog te houden en kritieke middelen op te bouwen zoals zelfvertrouwen. De meeste van hen komen nu op voor zichzelf wanneer het gaat over seks en anticonceptiegebruik, wat vroeger niet het geval was. Adolescente meisjes zeggen nu zelfverzekerd ‘neen’ wanneer zij het gevoel hebben dat iets niet goed aanvoelt voor hen.
Mijn droom zou dan ook zijn om deze meisjes zelfstandig door het leven te zien gaan en dat ze zelf keuzes maken, zonder afhankelijk te zijn van mannen in hun zelfvertrouwen of in hun levensonderhoud. Ze hebben zoveel potentieel om grote dingen te verwezenlijken en het begint bij geloven in zichzelf."

Aantal resultaten

  • 878 meisjes tussen de leeftijd van 10 en 17 jaar, wonende in Nyabiheke en Gihembe vluchtelingenkampen, kregen toegang tot 'Girls-only' ruimten, ontvingen advies die toegespitst waren op hun situaties en werden doorverwezen naar de nodige diensten.
  • 878 meisjes tussen de leeftijd van 10 en 17 jaar, wonende in Nyabiheke en Gihembe vluchtelingenkampen hebben kennis en levensvaardigheden vergaard zoals rond seksuele en reproductieve gezondheid en rechten, basis financiële kennis en spaartechnieken.
  • 585 jongens tussen de leeftijd van 10 en 17 jaar, wonende in Nyabiheke en Gihembe vluchtelingenkampen, hebben kennis vergaard op vlak van gendergelijkheid en hebben hun attitudes en gedrag aangepast ter voorkoming van geweld tegen meisjes.
  • Ouders, gemeenschappen en lokale autoriteiten ondersteunen processen rond gendergelijkheid en dragen bij tot het versterken van meisjes en voorkomen van seksueel en gender-gerelateerd geweld.

Vind je dit artikel interessant? Deel het met je vrienden!