Yasmien Naciri*, een Belgisch onderneemster, experte, spreker, auteur en columniste van Marokkaanse afkomst kan als geen ander getuigen van de overvloed aan seksuele intimidatie in de publieke ruimte. Zij - en vele andere meisjes en vrouwen - zijn hier reeds het slachtoffer van geweest. Yasmien beseft maar al te goed hoe groot het probleem is en hoeveel werk er nog aan de winkel is. Het digitaal platform Safer Cities van Plan International België is een goede eerste stap om duidelijk in beeld te brengen waar de problemen het grootst zijn en welke oplossingen nodig zijn. Nu is het aan de politici en de beleidsmakers om er effectief ook iets mee te doen. Lees hier het interview.

Seksuele intimidatie op straat komt steeds meer in de media en wordt steeds meer aangeklaagd, hoe groot is het probleem volgens jou?

"Dat is moeilijk te zeggen, maar ik denk wel dat we het onderschatten. We hebben veel vormen van intimidatie “genormaliseerd” omdat ze zo vaak voorkomen, terwijl ze écht wel fout zijn. Zo ook seksuele intimidatie. Die bewustwording creëren is daarom heel belangrijk. Zowel bij mannen die vaak hun gedrag relativeren of als onschadelijk beschouwen, als vrouwen die het normaliseren omdat ze denken dat er toch niet veel aan gedaan wordt/kan worden. En in zekere zin klopt dat, want waar kan je terecht nadat je te maken kreeg met seksuele intimidatie? En wie gaat je zelfs geloven? Hoe bewijs je zoiets? Al die vragen zorgen ervoor dat we minder snel de stap zetten om zaken te melden.

Ik zie wel dat dit dankzij sociale media en de openheid hierrond aan het veranderen is. We grijpen sneller naar onze smartphone om bewijzen vast te leggen, om geloofd te worden en door de ordediensten serieus genomen te worden. Wat eigenlijk triest is."

We hebben veel vormen van intimidatie “genormaliseerd” omdat ze zo vaak voorkomen, terwijl ze écht wel fout zijn. Zo ook seksuele intimidatie.

Welke gevolgen heeft dit voor al die meisjes en jonge vrouwen die het slachtoffer zijn?

“Het is een traumatische ervaring en veel meisjes en vrouwen worden onzeker over zichzelf. Vaak gaat dit ook gepaard met paniekaanvallen. Ik heb vriendinnen die voor zichzelf een avondklok hebben ingevoerd, of bepaalde plaatsen vermijden als de pest zoals bossen, dichtbij het water en bruggen.

De gevolgen zijn dus niet alleen fysiek of psychisch, maar beperken ook de vrijheden van vrouwen. Vrouwen zijn nu eenmaal minder vrij zolang ze niet veilig over straat kunnen wandelen als mannen. Dit geldt ook voor mensen die zich niet als vrouw of man identificeren. Die groep mogen we ook niet vergeten in heel dit verhaal."

Heb je zelf al meegemaakt dat je hulp zocht maar er niet veel aan gedaan werd?

“Enkele jaren terug werd ik op de stoep door een caféganger fysiek en verbaal aangevallen. Toen ben ik naar de politie gestapt om zijn gedrag aan te kaarten en een klacht in te dienen tegen een man die ik niet kende. Ik merkte dat de agenten mij wel serieus namen en ook zagen hoe hard ik aangedaan was. Tegelijk zag ik de machteloosheid in hun ogen. Ze keken me aan met een blik van “ja, jongedame... Maar hier kunnen we niet veel aan doen.”

Ik ben achteraf wel gaan kijken of de agenten iets hebben gedaan met de informatie en ze zijn effectief naar het café gestapt, zoekend naar de man. Wat er juist gebeurd is, weet ik niet. Ik vermoed dat de man in het beste geval een waarschuwing kreeg. In het ergste geval zat hij niet meer op café.”

Je hebt al gehoord van ons digitaal platform, Safer Cities, waar meisjes en vrouwen kunnen aanduiden waar ze zich in Antwerpen, Brussel en Charleroi onveilig hebben gevoeld. Op die manier kunnen we het probleem duidelijk in kaart brengen en samen oplossingen bedenken. Wat vind je van dit platform?

“Heel toevallig had ik er zelf al eens over gecommuniceerd, nog voor jullie lancering. Toen kreeg ik van een journalist te horen dat jullie dit platform gingen uitrollen. Ik vind het dus zeker een goed idee. Zoiets zou al langer moeten bestaan. Door de problemen heel duidelijk in kaart te brengen, kunnen ordediensten en beleidsmakers gericht werken én maatregelen treffen om een veilige omgeving te creëren. Maar nog belangrijker, om daders sneller te kunnen opsporen.”

Door de problemen heel duidelijk in kaart te brengen, kunnen ordediensten en beleidsmakers gericht werken én maatregelen treffen om een veilige omgeving te creëren. Maar nog belangrijker, om daders sneller te kunnen opsporen.

De bedoeling van het platform is om aangepaste oplossingen te kunnen aandragen. Welke veranderingen zijn volgens jou nodig om seksuele intimidatie voor eens en altijd uit te bannen?

“We moeten actief inzetten op educatie en algemene sensibilisering. Alles begint bij de opvoeding en onderwijs. De drempels voor meisjes en vrouwen om het probleem aan te kaarten moeten ook verlaagd worden. Het moet duidelijk zijn waar meisjes en vrouwen terechtkunnen wanneer ze slachtoffer zijn van seksuele intimidatie, want dit is niet altijd het geval. Belangrijk is ook dat ze zich veilig en gehoord voelen wanneer ze effectief de hulp van ordediensten inroepen. Het is al een hele stap voor meisjes en vrouwen om naar de politie te gaan, dus zorg er dan ook voor dat ze goed en met respect worden behandeld. Dit is helaas niet overal het geval. Tenslotte moeten we de publieke ruimte ook “vrouwvriendelijk” maken. Denk bijvoorbeeld aan extra verlichting, openbaar vervoer tot in de late uren en in afgelegen gebieden. Campussen van universiteiten zijn daar vaak een voorbeeld van. Zo is de straatverlichting bij afgelegen campussen vaak een probleem, alsook de bereikbaarheid.”

Welke rol is weggelegd voor de beleidsmakers?

“Daad bij woord voegen. Hun rol is duidelijk genoeg. We willen geen woorden of beloftes meer horen, maar wel concrete plannen.”

Welke rol is weggelegd voor meisjes en vrouwen?

“Hun stem blijven gebruiken. Hun vrijheid blijven opeisen. De publieke ruimte blijven opeisen. We hebben evenveel recht op bewegingsvrijheid als mannen in onze omgeving.

En tot slot, zij die een opvoedkundige rol opnemen (onderwijs, verzorging, moeders,…) moeten de kinderen blijven wijzen op gelijke behandeling, op individuele vrijheid, op respect en lichamelijke integriteit. Dit is trouwens ook ten voordele van jongens en mannen. Ook zij worden er beter van.”

Hoe kunnen mannen mee het verschil maken?

“Hun microfoon gebruiken om andere meisjes en vrouwen wat vaker aan het woord te laten komen. Meer luisteren en de ernst hiervan inzien.

En uiteraard hetzelfde als voor meisjes en vrouwen: zij die een opvoedkundige rol opnemen (onderwijs, verzorging, vaders,…) moeten de kinderen blijven wijzen op gelijke behandeling, op individuele vrijheid, op respect en lichamelijke integriteit. Zie hierboven.”

Wie kan hier nog een rol in spelen volgens jou? (o.a. omstaanders van seksuele intimidatie)

"Omstaanders hebben een enorm grote rol. Ik zie heel vaak dat mensen enkel toekijken, maar er niets op durven zeggen. Ook toen een caféganger mij fysiek aanviel en ik riep dat hij mij moest loslaten, kwam niemand tussen. Dit begrijp ik niet. Ik zeg er altijd iets op wanneer ik zoiets zie gebeuren. Ik sta dan met mijn gsm klaar om de ordediensten te bellen moest de situatie escaleren, maar ik onderneem altijd actie. Dit zien we ook gebeuren bij huiselijk geweld op publieke plaatsen. Mensen durven niet tussenkomen omdat ze vinden dat het een privé-aangelegenheid is. Maar dit is niet langer privé wanneer iemands rechten worden geschonden. Zolang wij niet luid(er) durven spreken over die zaken en het afkeuren, gaat er niets veranderen. Dit is ook het geval wanneer bijvoorbeeld jouw vrienden racistische of seksistische opmerkingen maken. Je moet durven beginnen jouw eigen omgeving bewust te maken van het feit dat dit niet oké is.

Zolang wij niet luid(er) durven spreken over die zaken en het afkeuren, gaat er niets veranderen. Dit is ook het geval wanneer bijvoorbeeld jouw vrienden racistische of seksistische opmerkingen maken. Je moet durven beginnen jouw eigen omgeving bewust te maken van het feit dat dit niet oké is.

Daarnaast moeten we ook druk blijven leggen op de politici en de beleidsmakers en hen met de neus op de feiten drukken. Dit platform kan ons daarbij helpen. Eenmaal de gegevens worden verzameld en de feiten op tafel liggen, kunnen de lokale beleidsmakers niet anders dan ermee aan de slag te gaan.

Na alle campagnes, na alle woorden is het eindelijk tijd voor daden. En ik ben blij dat onder andere Plan International België hier ook op zal toezien.”

 

Digitaal platform Safer Cities

Via het digitaal platform van Plan International België kan je jouw ervaring delen. Duid plaatsen aan waar je je (on)veilig hebt gevoeld in Antwerpen, Brussel en Charleroi. Op die manier kunnen we plaatsen identificeren waar verandering nodig is.

Deel je ervaring op het platform!

Yasmien Naciri

*Yasmien Naciri is Belgisch onderneemster, experte, spreker, auteur en columniste. Ze is actief als columniste bij verschillende kranten en experte bij het Instituut voor Ontwikkelingsbeleid (Universiteit Antwerpen). Daarnaast is ze ook de oprichtster van Amana vzw, een hulporganisatie die actief is in België en Marokko, en Fleks, een jeugdwerking in Antwerpen die jongeren stimuleert om te ondernemen. Sinds 2018 is ze ook bestuurder bij Netwerk tegen Armoede en co-voorzitster bij Formaat Jeugdhuiswerk Vlaanderen. In hetzelfde jaar bracht ze haar boek ‘Wij nemen het heft in handen’ uit.

Vind je dit artikel interessant? Deel het met je vrienden!